Home Y khoa

Virus gây bệnh AIDS đã được tìm ra như thế nào?

Hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải (AIDS) từng được gọi là Gay cancer vì nó được phát hiện đầu tiên ở những người đồng tính ái, với biểu hiện nhiễm nấm, viêm phổi hoặc ung thư.

Bài viết của DS Trương Tất Thọ, Báo Sức Khỏe & Đời Sống

Hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải (AIDS) từng được gọi là Gay cancer vì nó được phát hiện đầu tiên ở những người đồng tính ái, với biểu hiện nhiễm nấm, viêm phổi hoặc ung thư. Bệnh được đặt tên là Hội chứng Suy giảm miễn dịch liên quan đến đồng tính ái, đến năm 1982 được Trung tâm Kiểm soát Dịch bệnh Mỹ gọi là AIDS. Virus gây bệnh AIDS đã được tìm ra như thế nào?

Từ năm 1980, một số nhà khoa học nhận thấy có sự xuất hiện của một bệnh lạ, lan nhanh trong cộng đồng và gây tử vong cho rất nhiều người. Bệnh do virus gây ra nhưng người ta vẫn chưa biết được là virus gì? Đến năm 1984, hai nhà khoa học Luc Montagnier và Robert Gallo đã tìm ra được thủ phạm gây nên căn bệnh khủng khiếp này và đặt tên là HIV, tức virus gây suy giảm miễn dịch cho người. Lúc ấy, đã có 34 triệu người trên thế giới mắc phải, trong đó khoảng 23 triệu người sống ở khu vực phía nam sa mạc Sahara (châu Phi). Đến tháng 12/2002, đã có 42 triệu người chung sống cùng HIV (với 5 triệu ca mới mắc và 3,1 triệu người tử vong vì AIDS).

Chính 2 nhà khoa học Luc Montagnier và Robert Gallo đã hé mở tấm màn bí mật về cấu trúc của virus. Tiến sĩ Luc Montagnier (Pháp) là người đầu tiên trực tiếp mô tả virus gây ra bệnh AIDS. Vào đầu thập niên 80, những manh mối chứng tỏ sự hiện diện của nó đã bắt đầu được chứng minh. Giáo sư Montagnier và các cộng sự đã thành công trong việc định dạng virus và cung cấp một ảnh chụp nhanh sự tấn công của chúng lên tế bào ký chủ. Năm 1983-1984, ông đã tìm thấy bằng chứng cho thấy, virus gây bệnh AIDS chính là một loại retrovirus.

virus hiv
Virus HIV - nguyên nhân gây ra bệnh AIDS. Nhà khoa học tìm ra HIV là ai?

Còn tiến sĩ Robert Gallo (Mỹ) khám phá ra retrovirus lần đầu tiên năm 1981. Năm 1984, ông phát hành công trình khám phá HIV, vốn đã được nhà khoa học Luc Montagnier công bố trước đó. Trong khi một số các nhà khoa học ca tụng sự khám phá này và xem ông như một thiên tài, thì cũng có người cho là ông đã gian lận. Việc xác định người đầu tiên khám phá ra HIV đã làm bùng nổ một cuộc tranh luận: ai là người dối trá, bằng phát minh (và dĩ nhiên kèm theo đó là tiền bạc) thuộc về ai?

Các cuộc tranh luận mở rộng ra cả ở chính phủ Mỹ và Pháp. Rất nhiều sách đã viết về vấn đề này. Năm 1995, Mỹ công nhận rằng Viện Pasteur (Luc Montagnier) đã phát hiện HIV đầu tiên chứ không phải Robert Gallo. Để khép lại cuộc tranh luận này, hai giáo sư Gallo và Montagnier đã trở thành đôi bạn và là đồng sự của nhau. Năm 2002, Montagnier chuyển về Viện Human Virology của Gallo (Mỹ) với cương vị người phụ tá để cùng thúc đẩy hiệu quả và tốc độ nghiên cứu, nhằm tìm phương thuốc hiệu quả chống lại căn bệnh AIDS càng sớm càng tốt.

Với bề dày kinh nghiệm trong việc nghiên cứu virus, Gallo đã phát triển xét nghiệm máu phát hiện HIV, cho đến nay vẫn là công cụ chính để kiểm soát dịch bệnh. Gallo cũng chứng minh được HIV có thể lây qua đường truyền máu, mẹ cho con bú và đường tình dục. Ông cũng tìm ra 2 tác nhân gây bệnh thường gặp là HIV-1 và HIV-2, trong đó nổi bật là HIV-1. Cả hai loại virus này đều lan truyền qua đường tình dục, mẹ cho con bú, qua máu và đều dẫn đến sự phát triển bệnh AIDS. Các nhóm chính và nhóm phụ HIV khác nhau đang được tiếp tục tìm kiếm để chế tạo vacxin hoặc thuốc điều trị.

Luc Montagnier và Robert Gallo đã nhận được rất nhiều giải thưởng về các thành quả đạt được trên lĩnh vực y học. Cả hai được công nhận đã phát hiện ra HIV. Hiện nay, Luc Montagnier là Chủ tịch Hiệp hội nghiên cứu & Phòng ngừa AIDS trên thế giới. Với 25 năm dâng hiến cho khoa học, Gallo vẫn đang tiếp tục thực hiện các nghiên cứu khoa học quan trọng trong lĩnh vực này.

Hiện nay, Gallo và các cộng sự đặt trọng tâm vào việc phát triển các loại vaccin phòng HIV để ngăn cản dịch bệnh trên toàn cầu, nghiên cứu phòng chống các phản ứng phụ do liệu pháp điều trị AIDS. Hướng nghiên cứu mới là sử dụng liệu pháp sinh học để giảm tối đa sự độc hại trên bệnh nhân, dùng những chất thiên nhiên có thể giết chết tế bào nhiễm bệnh và ngăn chặn sự phát triển của HIV.

Những điều ít người biết về virus HIV/AIDS

HIV/AIDS đã được thế giới ghi nhận khoảng 30 năm gần đây, từ một căn bệnh không được biết đến nay đã trở thành nỗi sợ hãi, ám ảnh trên toàn cầu với hơn 30 triệu bệnh nhân.

Cùng tìm hiểu về virus HIV qua những điều dưới đây:

Nguồn gốc của loại virus HIV

Có hai chủng HIV là HIV-1 (bắt nguồn từ tinh tinh) và HIV 2 (bắt nguồn từ một loài khỉ nhỏ ở châu Phi có tên Sooty Mangabey). HIV-1 có khả năng lây truyền cao và trên phạm vi toàn cầu. Các nhà nghiên cứu cho rằng, ở giai đoạn lây nhiễm đầu tiên của chủng HIV-1 sang người vẫn ở mức độ nhẹ và thậm chí những con virus này bị tiêu diệt bởi hệ miễn dịch của con người. Nhưng càng về sau, HIV phát triển đột biến, phức tạp, kết hợp lại với nhau và làm suy giảm hệ miễn dịch của con người. Cho đến đầu những năm 80 của thế kỷ trước, khi trường hợp đầu tiên trên thế giới công nhận bệnh nhân mắc HIV thì loại virus này đã trở thành án tử hình dành cho người bệnh.

Ca mắc HIV/AIDS đầu tiên trên thế giới

Ca HIV/AIDS đầu tiên trên thế giới là người đến từ Kinshasa, Thủ đô nước Cộng hòa Dân chủ Công Gô, sau khi các nhà khoa học phân tích mẫu mô được bảo quản vào năm 1959. Đến năm 1969, căn bệnh AIDS lâm sàng được phát hiện đầu tiên ở Mỹ của gái mại dâm sống tại Missouri. Nhiều bằng chứng cho thấy, đại dịch AIDS đã lan nhanh khắp châu Âu sau Chiến tranh thế giới thứ II. Các nhà khoa học cho rằng, bệnh dịch lây lan chủ yếu do việc dùng lại bơm kim tiêm.

Trường hợp điển hình cho việc lây truyền HIV/AIDS

Trên chuyến bay từ Pháp đến Canada, tiếp viên hàng không Gaetan Dugas bị phỉ báng là con bệnh lây truyền AIDS. Dugas không phải là người đầu tiên nhiễm virus HIV ở Mỹ nhưng chính vì đời sống cá nhân phức tạp, quan hệ bừa bãi, thói quen lui tới nhà tắm đồng tính và được thường xuyên đi lại giữa các thành phố lớn ở châu Âu là những nguyên nhân khiến nhân viên hàng không này lây truyền bệnh cho người khác. Việc này diễn ra trong suốt những năm 1980, Gaetan Dugas qua đời năm 1984 do suy thận nghiêm trọng.

Ngụy trang

HIV/AIDS đáng sợ hơn những căn bệnh khác do khả năng của nó dễ dàng xâm nhập vào hệ thống miễn dịch và làm suy giảm nhanh chóng. Khi virus HIV xâm nhập vào hệ thống, nó được che giấu trong phân tử đường carbonhydrate, đánh lừa cơ thể khiến hệ thống miễn dịch nhầm tưởng loại virus này là một chất dinh dưỡng. Ngày nay, các nhà khoa học đã nghiên cứu thành công một loại vaccine tổng hợp để giúp cơ thể nhận ra loại virus này và hệ thống miễn dịch tấn công nó ngay từ bước đầu tiên xâm nhập vào cơ thể.

Người nổi tiếng

Nhiều người nổi tiếng đã qua đời vì bệnh AIDS, có thể kể đến như ngôi sao quần vợt Arthur Ashe, nữ hoàng Freddy Mercury. Điều đáng nói là những người này cùng đa số những bệnh nhân mắc AIDS bị lây truyền thông qua việc truyền máu đơn giản không phải do quan hệ tình dục bừa bãi. Trường hợp nổi tiếng nhất nhiễm virus HIV/AIDS và vẫn sống khỏe mạnh đó là huấn luyện viên Magic Johnson, người thường xuyên xuất hiện trên truyền hình thể thao, mặc dù ông mang trong mình virus HIV hơn 20 năm.

Truyền nhiễm chủ động

Chiến tranh sinh học được biết đến từ thời cổ đại, những kẻ xâm lược thường quăng xác chết người bị dịch hạch lên thành lũy và vào dân thường. HIV/AIDS cũng được sử dụng với mục đích như vậy trong thời kỳ chiến tranh. Trong hệ thống nhà tù ở Nam Phi, nỗi khiếp sợ bao trùm khi thế lực cai trị tàn ác lấy việc chích máu có HIV vào tù nhân làm hình phạt.

Miễn dịch

Liệu có người có khả năng miễn dịch với HIV/AIDS? Các nhà khoa học đã phát hiện ra có ít nhất hai sự thích nghi khác nhau khi HIV thâm nhập vào cơ thể. Một là đẩy lùi sự lây nhiễm ngay quá trình đầu tiên và hai là giữ virus HIV và phát triển thành AIDS. Trên thực tế, có rất ít người có khả năng này, trong cơ thể họ có protein khác so với những người bình thường, protein này có khả năng đẩy lùi sự xâm nhập của virus HIV. Các nhà khoa học đang tiến hành nghiên cứu phát triển loại protein này để ngăn chặn sự tiến triển HIV.

Trường hợp của Geoffrey Bower

Năm 1984, luật sư trẻ tuổi Geoffrey Bower đang làm việc tại Baker&MacKenzie, một trong những tập đoàn lớn nhất thế giới. Không lâu sau đó, anh bắt đầu có những triệu chứng của AIDS. Và ngay lập tức Bower bị sa thải, Bower không xin được việc làm ở bất cứ nơi đâu với căn bệnh của mình. Bower đã làm đơn lên Tiểu bang New York về quyền của con người và Geoffrey Bower được ghi nhận là một trong những trường hợp đầu tiên đấu tranh vì bị phân biệt đối xử trong lịch sử pháp lý.

Phương pháp điều trị HIV/AIDS mới

Thời gian gần đây, các phương tiện truyền thông thường xuyên cập nhật những bước tiến mới của khoa học trong điều trị HIV/AIDS, công cuộc điều trị sắp mở ra hướng mới với hàng triệu bệnh nhân trên toàn thế giới.

Câu chuyện về Timothy Brown, người đã sống với căn bệnh HIV hơn một thập kỷ khi ông được chẩn đoán mắc bệnh bạch cầu, các bác sĩ đã tiến hành cấy ghép tủy xương, sử dụng tủy từ một người hiến tặng có khả năng miễn dịch với HIV. Và sau quá trình điều trị, Timothy Brown xuất viện hoàn toàn khỏe mạnh và đặc biệt đã loại bỏ hoàn toàn virus HIV trong mình.

Trường hợp ở Mississippi, một em bé được sinh ra bởi người mẹ dương tính với HIV, em bé này đã được chữa khỏi sau khi điều trị tích cực bằng các loại thuốc kháng virus ngay sau khi sinh. Đến nay, bé đuợc 3 tuổi và hoàn toàn không còn dấu vết gì của căn bệnh này. Đây là hy vọng cho những người đang mắc căn bệnh HIV/AIDS về một phương pháp điều trị hiệu quả trong tương lai không xa.

Blogkhoahoc.net